dobry


dobry
\dobrybrzy, lepszy
1. «życzliwy, skłonny do pomagania; łagodny, serdeczny, przyjazny»

Dobre serce.

Dobry uśmiech.

Dobrzy ludzie.

∆ Bądź tak dobry «zwrot grzecznościowy poprzedzający prośbę o coś»
◊ Dać, powiedzieć komuś dobre słowo «przemówić do kogoś serdecznie, okazać komuś życzliwość»
◊ Być z kimś w dobrej komitywie «być z kimś w przyjaźni, w zgodzie»
◊ Pókim dobry «póki się nie gniewam»
pot. Dobry z kościami «dobry do gruntu, bez zastrzeżeń; poczciwy»
◊ Dobry, że do rany go przyłóż «bardzo dobry, łagodny, bez żółci»
2. «godny naśladowania, zgodny z zasadami moralnymi; szlachetny, prawy»

Dobry charakter.

Dobry czyn.

Dobre intencje, skłonności.

◊ Dobra wola «uczciwość zamierzeń, szlachetne intencje»
◊ Zrobić coś z dobrej woli, po dobrej woli «zrobić coś z własnej chęci, bez przymusu»
◊ Nic dobrego «nicpoń, łobuz, urwis»
□ Dobrymi chęciami piekło brukowane.
3. «dodatni, dodatnio oceniający; pozytywny»

Dobra opinia.

Dobre wrażenie.

∆ Stopień dobry, bardzo dobry «dwa najwyższe stopnie w ocenie szkolnej»
◊ Mieć dobrą prasę «być w prasie dodatnio ocenianym, mieć przychylne recenzje»
◊ Przedstawić, ukazać kogoś, coś w dobrym świetle «przedstawić kogoś, coś korzystnie, ocenić dodatnio»
4. «o usposobieniu, nastroju: odznaczający się wesołością; pogodny, optymistyczny»

Dobry humor, nastrój.

◊ Być dobrej myśli «spodziewać się pomyślnego rozwiązania jakiejś sprawy, optymistycznie się na coś zapatrywać»
5. «zapowiadający coś pomyślnego; pomyślny, szczęśliwy»

Dobra nowina.

Dobra wróżba.

Dobry znak.

◊ Dzień dobry, dobry wieczór «formy pozdrowienia»
◊ Wszystkiego dobrego «formuła życzeń (np. imieninowych): niech ci się powodzi»
□ Wszystko dobre, co się dobrze kończy.
6. «należycie, starannie coś wykonujący; pilny, zdolny, wzorowy»

Dobry fachowiec, pracownik.

Dobry ojciec.

Dobrzy uczniowie, obywatele.

◊ Dostać się, pójść w dobre ręce «dostać się pod troskliwą opiekę»
7. «nie osłabiony, nie przytępiony, nie nadwerężony; silny, zdrowy»

Dobry wzrok, słuch.

Dobre zdrowie.

Być w dobrej kondycji.

◊ Dobra głowa a) «mądra głowa; rozum» b) «człowiek mądry, zdolny, rozumny»
pot. Mieć dobry nos (a. dobrego nosa) «być przewidującym, spostrzegawczym; wyczuć coś, przewidzieć»
□ Kiedy spaść, to z dobrego konia.
8. «wysokiej jakości, wysokiego gatunku; wartościowy, wyborny, wykwintny»

Dobra literatura, muzyka.

Dobry smak, styl.

Dobre instrumenty.

Dobry gatunek czegoś.

∆ Dobra ziemia «ziemia urodzajna, żyzna»
◊ Brać, przyjąć coś za dobrą monetę «brać coś na serio, nie dostrzegać ironii, kłamstwa»
□ Dobry żart tynfa wart.
9. «taki, jaki powinien być, jak trzeba»
a) «stosowny, odpowiedni, właściwy, słuszny»

Dobre lekarstwo.

Dobry środek na coś.

Dobry czas na żniwa.

◊ Dobry na coś, do czegoś «nadający się na coś, przydatny do czegoś»
◊ Być na dobrej drodze «obrać właściwy kierunek działania; przybierać pomyślny obrót»
◊ Dostać (dać) dobrą naukę, nauczkę «być przykładnie ukaranym, skarconym (ukarać, napomnieć kogo)»
□ Na frasunek dobry trunek.
b) «o potrawach, napojach itp.: smaczny, smakowity»

Dobra herbata, kawa.

Dobry obiad.

Dobre potrawy.

□ Dobra psu i mucha.
c) «efektywny, wydajny, zadowalający»

Dobre wyniki w pracy, w nauce.

10. «przynoszący zysk, korzyść; dobrze płatny; intratny, korzystny, dostatni»

Dobra posada, specjalizacja.

Dobry zawód.

Robić dobre interesy.

◊ Dobra partia «zamożny, odpowiedni kandydat (kandydatka) do małżeństwa»
◊ Zrobić dobrą partię «bogato, dobrze wyjść za mąż (ożenić się)»
11. «suto, z nadwyżką odmierzony, odważony; znaczny, duży, z nawiązką»

Dobry kwadrans, dobra godzina.

Dobry miesiąc, rok.

Dobry kilogram.

Dobry kilometr.

Dobry kawał drogi.

◊ (nie powiązana ze znaczeniami) Dobry znajomy «bliski znajomy, ktoś znany od dawna; taki, z którym jest się w zażyłych stosunkach»
◊ Działać w dobrej wierze «działać w przekonaniu o słuszności swego postępowania»
◊ Opowiadać coś, mówić z dobrą wiarą «opowiadać coś, mówić wierząc w prawdziwość tego, co się opowiada»
◊ Na dobrą sprawę «właściwie, prawdę mówiąc»
◊ Z dobrej rodziny «z rodziny powszechnie szanowanej, mającej tradycje; dawniej ze szlacheckiej rodziny»
pot. Dobry numer «o człowieku niezbyt dobrze się prowadzącym, mającym złe skłonności; gagatek, ladaco»
◊ Dobry sobie! «jesteś paradny, śmieszny; mądrala, dowcipniś»
◊ Pod dobrą datą «w stanie nietrzeźwym, po pijanemu»
* fiz. Dobry przewodnik ciepła, elektryczności «ciało łatwo przewodzące ciepło, elektryczność»
dobry w użyciu rzecz. «dobry, szlachetny człowiek»
□ Dobrego i karczma nie zepsuje, złego i kościół nie naprawi.
□ Dobremu wszędzie dobrze.
dobre blm
w użyciu rzecz.
1. dobro w zn. 1

Skłaniać się ku dobremu.

Prowadzić do dobrego.

□ Lepsze jest wrogiem dobrego.
2. dobroć w zn. 1

Doznawać dużo dobrego od kogoś.

Złem za dobre płacić.

3. dobro w zn. 4

Wszystko może się zmienić na dobre.

□ Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło.
dobra pot. «dobrze, zgoda, doskonale»

Dobra, zgadzam się na propozycję.

◊ Dobra nasza! «doskonale się składa, wygrana przy nas; wiwat!»
na dobre «w pełni, w dużym stopniu; mocno, zupełnie, całkowicie»

Deszcz rozpadał się na dobre.

Zakochać się w kimś na dobre.

po dobremu «bez gniewu; łagodnie, grzecznie»

Przemawiać do kogoś po dobremu.

Radzić coś po dobremu.


Słownik języka polskiego . 2013.

  • dobry — I {{/stl 13}}{{stl 8}}przym. Ia, dobrybrzy, lepszy {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} mający życzliwy stosunek do otoczenia; także: świadczący o posiadaniu takiej cechy; łagodny, wrażliwy, serdeczny : {{/stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Dobry — For the Polish village, see Dobry, Poland. Dobry   Author(s) Monica Shannon …   Wikipedia

  • Dobry — Pavel Dobrý Spielerinformationen Voller Name Pavel Dobrý Geburtstag 1. Februar 1976 Geburtsort Klatovy, ČSSR, heute …   Deutsch Wikipedia

  • dobry — 1. iron. Dobry wujek, wujaszek «osoba pobłażliwa, życzliwa, niestawiająca innym wysokich wymagań»: (...) każdy jechał w teren jak dobry wujaszek i coś tam dawał poza resortem pracy i płacy, bez żadnego planu, a że przez to system płac się… …   Słownik frazeologiczny

  • Dobry — Übername slaw. Herkunft (zu nsorb., osorb., poln. dobry, tschech. dobr »gut«) …   Wörterbuch der deutschen familiennamen

  • Dobry Las —   Village   …   Wikipedia

  • Dobry, Poland — Dobry   Village   …   Wikipedia

  • Dobry Brat —   Settlement   …   Wikipedia

  • Dobry Lasek —   Village   …   Wikipedia

  • Dobry Las-Leśniczówka —   Village   Country  Poland Voivodeship Podlas …   Wikipedia