dzień


dzień
m I, D. dnia; lm M. dnie a. dni (przy liczebnikach tylko: dni) D. dni
1. «okres od wschodu do zachodu słońca; także światło spowodowane znajdowaniem się słońca nad horyzontem»

Dzień słoneczny, skwarny, upalny.

Dzień bezsłoneczny, mglisty, pochmurny, słotny.

Dzień wiosenny, jesienny, zimowy, letni.

Dzień wolny od pracy.

Dzień wstaje, wschodzi, budzi się, chyli się ku zachodowi.

Dzień wlecze się.

Dnia przybywa, ubywa.

∆ Dzień pracy, dzień roboczy «ustawowa liczba godzin pracy»
astr. Dzień polarny «w okolicach bieguna, kilkumiesięczny okres letni, w którym Słońce znajduje się nad horyzontem dłużej niż 24 godz. bez przerwy»
∆ Porównanie, przesilenie dnia z nocą «okres równonocy wiosennej i jesiennej około 21 marca i 23 września»
◊ Dzień dobry «forma powitania; powitanie»
◊ Do białego dnia «do wschodu słońca, do rana»
◊ W biały, jasny dzień «gdy jest zupełnie widno; jawnie, otwarcie»
◊ Cały boży dzień «w ciągu całego dnia»
◊ Dniem i nocą, dniami i nocami «jednym ciągiem, bez przerw, bezustannie»
◊ Nade dniem, przede dniem «na krótko przed wschodem słońca, o świcie»
◊ Podobny jak dzień do nocy «zupełnie niepodobny»
□ Na Nowy Rok przybywa dnia na barani skok.
□ Nie chwal dnia aż po zachodzie słońca, a żony aż po śmierci.
□ Święta Łucja dnia przyrzuca.
□ Dzień wygania, noc przygania.
□ Dzień do pracy, noc do spania.
2. «doba, dzień kalendarzowy»

Dostał dwa dni aresztu.

Odwiedzał ją co drugi dzień.

◊ do zn. 1 i 2. Dzień po dniu «codziennie, ciągle»
◊ Dzień w dzień «codziennie, regularnie, systematycznie»
◊ Ciche dni «dni, w których skłóceni małżonkowie nie odzywają się do siebie»
◊ Dni otwarte «okres, w czasie którego zainteresowani mogą zapoznać się z uczelnią, zakładem pracy itp. i uzyskać potrzebne informacje»
◊ Dzień dzisiejszy, wczorajszy, jutrzejszy a) «dziś, wczoraj, jutro» b) «teraźniejszość, przeszłość, przyszłość»
◊ Szukać wczorajszego dnia «szukać nie wiadomo czego, błąkać się bez celu»
◊ Do dnia dzisiejszego, do dziś dnia «do chwili obecnej, do naszych czasów»
◊ Wydarzenie, temat, hasło dnia «coś aktualnego, co w danym momencie interesuje, skupia uwagę»
◊ Bohater dnia «ktoś, na kim w danej chwili skupia się uwaga, zainteresowanie»
◊ Nie być pewnym, nie wiedzieć, nie znać dnia ani godziny «nie wiedzieć, kiedy co nastąpi, zdarzy się, nie mieć chwili spokoju»
◊ Życie z dnia na dzień, żyć z dnia na dzień «życie, żyć bez troski o przyszłość»
◊ Odkładać co z dnia na dzień «zwlekać z czym»
◊ Mieć dobry, zły dzień «o dniu, w którym wszystko się udaje lub nie»
◊ Dzień drogi, dzień jazdy «przestrzeń, którą można przejść albo przejechać w ciągu dnia»
3. «określony, wyznaczony termin, data oznaczona ze względu na szczególne zajścia, czynności, uroczystości, obchody»

Dzień zdjęciowy w filmie.

Dzień ślubu, pogrzebu.

Dzień tygodnia.

Dzień imienin, urodzin.

Dzień piąty stycznia.

Dzień Lasu.

Dzień Kobiet.

Dni Oświaty Książki i Prasy.

∆ Dni bezmięsne «dni, w których nie sprzedaje się lub nie podaje się potraw mięsnych w restauracjach, stołówkach itp.»
rel. Sądny Dzień a) «według chrześcijańskich wierzeń religijnych Sąd Ostateczny po końcu świata»
przen. sądny dzień «popłoch, zamieszanie, rozgardiasz» b) «w religii mojżeszowej: Święto Pojednania połączone z postem i pokutnymi modłami»
∆ Dzień Zaduszny «u chrześcijan: święto zmarłych»
◊ Lada dzień «w najbliższym terminie, czasie»
◊ Do sądnego dnia «bardzo długo, w nieskończoność»
4. «pewien czas, okres życia, życie»

W ostatnich dniach zmizerniała.

◊ Dni czyjeś są policzone «bliski jest koniec czyjegoś życia»
co dzień «codziennie»
do dnia w użyciu przysłów. «bardzo wcześnie, o świcie»

Na grzyby trzeba wyjść do dnia.

nade dniem «przed świtem»

Nade dniem wybuchł groźny pożar.

po dziś dzień «do dnia dzisiejszego»

Słownik języka polskiego . 2013.

  • dzień — {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. mnż III, D. dnia; lm M. dni || dnie (w połączeniu z liczebnikami tylko dni), D. dni {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} okres od świtu do zmierzchu : {{/stl 7}}{{stl 10}}Dzień krótki, długi.… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • dzień — 1. Ciche dni «dni, podczas których skłóceni małżonkowie nie odzywają się do siebie»: Czasami sam zaczynałem dostrzegać, że coś jest ze mną nie tak: kolejna zmiana zakładu pracy, bo z poprzedniego zwolniono mnie dyscyplinarnie; w rodzinie coraz… …   Słownik frazeologiczny

  • dzień w dzień — {{/stl 13}}{{stl 8}}przysł. {{/stl 8}}{{stl 7}} codziennie, w każdy dzień : {{/stl 7}}{{stl 10}}Dzień w dzień przychodzi pijany do domu. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Dzień Gniewu — is the ninth album of Polish punk rock band Włochaty.Infobox Album Name = Dzień Gniewu Type = Album Artist = Włochaty Background = Orange Released = 2004 Recorded = 2004 Genre = Punk rock Length = Label = Rockers Publishing Producer = Szymon… …   Wikipedia

  • dzień dobry — {{/stl 13}}{{stl 8}}wykrz. {{/stl 8}}{{stl 7}} uniwersalna formuła powitania stosowana przez cały dzień, aż do godzin wieczornych {{/stl 7}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Dzień świra — DAY OF THE WACKO (pl. Dzień Świra) is a 2002 comedy starring Marek Kondrat, Piotr Machalica, Andrzej Grabowski, and Janina Traczykówna. It was directed by Marek Koterski and is distributed by Vision.The film was rewarded for best male starring… …   Wikipedia

  • po dziś dzień — → dzień …   Słownik języka polskiego

  • Nowy Dzień — Front page of the final edition, 2006 Type Daily newspaper Format …   Wikipedia

  • Agroturystyka Dzień Dobry — (Карпач,Польша) Категория отеля: Адрес: Ściegny 118, 58 540 Карпач, Польша …   Каталог отелей

  • na co dzień — {{/stl 13}}{{stl 8}}przysł. {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} w dni powszednie; przeznaczony na dni powszednie : {{/stl 7}}{{stl 10}}Na co dzień jadał skromnie, a w niedzielę szedł do restauracji. To ubranie na co… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień