kąt


kąt
m IV, D. -a, Ms. kącie; lm M. -y
1. «część płaszczyzny ograniczona przez dwie półproste wychodzące z jednego punktu»
∆ Kąt prosty «kąt, którego ramiona są prostopadłe do siebie, mający 90°»
fiz. Kąt graniczny «kąt padania, przy którym kąt załamania wynosi 90°; występuje przy przechodzeniu światła z ośrodka optycznie gęstszego (np. szkło) do ośrodka optycznie rzadszego (np. powietrze)»
∆ Kąt odbicia «kąt między promieniem odbitym od granicy dwóch ośrodków i prostą prostopadłą do powierzchni rozdzielającej te ośrodki»
∆ Kąt padania «kąt między promieniem (np. świetlnym) padającym na granicę dwóch ośrodków i prostą prostopadłą do powierzchni rozdzielającej te ośrodki»
◊ Pod kątem czego «ze szczególnym uwzględnieniem czego, ze względu na co»
◊ Kąt widzenia «stanowisko, z którego ocenia się coś; sposób patrzenia»
◊ Obserwować coś, patrzeć kątem oka «obserwować coś, patrzeć na coś niepostrzeżenie, ukradkiem, nie zwracając głowy w tym kierunku»
2. «przestrzeń między dwiema stykającymi się ścianami»

Kąty pokoju.

Postawić dziecko do kąta.

Stać w kącie.

◊ Cztery kąty a piec piąty «pustka, bieda, nędza»
◊ Biegać, chodzić, łazić, tłuc się, wałęsać się z kąta w kąt «chodzić bez celu w jakimś pomieszczeniu, zwykle na skutek zdenerwowania, niepokoju lub rozleniwienia; nie móc sobie znaleźć miejsca; próżnować, nic nie robić»
◊ Cisnąć, rzucić w kąt «odrzucić, zaniechać czego, zaniedbać coś»
◊ Pójść, usunąć w kąt «ustąpić, zejść na dalszy plan»
◊ Usunąć się, wleźć, zaszyć się w kąt; siedzieć w kącie «odsunąć się, usunąć się w cień, pozostać na uboczu, ukryć się, schować się»
◊ Przepatrywać, przetrząsnąć, wypatrywać kąty «szperać, myszkować, szpiegować»
◊ Zajrzeć w każdy kąt «w gospodarstwie dopatrzyć wszystkiego»
◊ Gadać, szeptać po kątach «mówić coś w tajemnicy, po cichu; plotkować, obmawiać»
◊ Płakać po kątach «płakać tak, żeby nikt nie widział»
pot. Rozstawiać kogoś a. komuś rodzinę po kątach «wymyślać, besztać, ubliżać komuś»
□ Siedź w kącie - znajdą cię.
3. pot. «miejsce, w którym się mieszka, w którym można się zatrzymać na nocleg; mieszkanie, dach nad głową, schronienie»

Mieć swój kąt, nie mieć swego, własnego kąta.

Znaleźć jakiś kąt do zamieszkania.

◊ Wycierać kąty, wycierać cudze, obce kąty «tułać się po cudzych domach, mieszkaniach»
◊ Mieszkać, zamieszkiwać gdzie kątem «nie mieć własnego pokoju, odnajmować część izby, mieć przytulisko w czyimś mieszkaniu»
◊ Odwiedzać stare kąty «odwiedzać miejsca dobrze znane»
4. pot. «miejscowość mało znana, rzadko odwiedzana; zakątek, ustronie»
∆ Zapadły kąt «miejscowość odległa, pozbawiona kontaktu z ośrodkami życia społecznego; dziura»

Słownik języka polskiego . 2013.