kozioł


kozioł
m IV, D. kozła, Ms. koźle; lm M. kozły
1. B.=D.
«dorosły samiec kozy domowej, także kóz dzikich»

W stadzie kóz były dwa kozły.

zool. Kozioł śnieżny «Oreamnos americanus, niewielki ssak górski z rodziny pustorożców, o gęstym, długim, niemal śnieżnym futrze, spokrewniony z kozicą; występuje w Górach Skalistych i na sąsiednich terenach Ameryki Płn.»
◊ Kozioł ofiarny «o kimś, na kogo zrzuca się całą odpowiedzialność za coś»
◊ Uparty jak kozioł «bardzo uparty»
pot. Fikać, wywracać kozły a. kozła «wykonywać całym ciałem szybki obrót, zwykle z góry na dół (też o ptaku lub samolocie); przekręcać, przeinaczać sens czegoś»
przen. «o człowieku upartym»

Nie przekonasz tego kozła.

2. «siedzenie dla woźnicy w pojeździe konnym»

Siedzieć na koźle.

Wskoczyć, wdrapać się na kozioł dorożki.

Zeskoczyć z kozła bryczki.

3. «konstrukcja wsporcza, zwykle wykonana z trzech prętów połączonych ze sobą w kształcie piramidy lub z belki poziomej opartej na czterech nogach; drążki drewniane zbite na skos w kształcie litery X połączone poprzeczką»
a) «służy jako podpora pod niskie rusztowanie, pod pomost, pod blat stołu itp.»

Stół na kozłach.

ryb. Kozioł sieciowy «umocowany przy burcie statku rybackiego i wystający nad wodę pałąk z blokiem do opuszczania i wyciągania sieci»
techn. Kozioł oporowy a. odbojowy «wygięte do góry szyny na końcu ślepego toru kolejowego, połączone belką na wysokości zderzaków, zabezpieczające tabor przed stoczeniem się z szyn»
b) «służy jako stojak do suszenia skoszonej trawy, koniczyny itp. lub do rozciągania drutu kolczastego»

Suszyć koniczynę na kozłach.

c) «służy jako stojak do piłowania drzewa»

Tracze piłowali bale leżące na wysokich kozłach.

d) «stanowi umocnienie kalenicy słomianego dachu»
4. «o broni lub innych przedmiotach opartych o siebie i ustawionych w kształcie piramidy»

Postawić, ustawić, złożyć broń (karabiny) w kozły.

5. pot.koza w zn. 5
6. druk. «stół z pochyłym blatem, na którym ustawia się kasztę drukarską»
7. B.=D.
łow. «samiec sarny; rogacz»
8. muz. «ludowy instrument dęty, odmiana dud o większych rozmiarach, niższym stroju i miechu ze skóry koźlęcia»

Kozioł wielkopolski.

9. sport. «przyrząd gimnastyczny używany do ćwiczeń w skokach»

Skakać przez kozioł.

10. sport. «odbicie piłki od ziemi; wysokość lotu piłki po tym odbiciu»
∆ Piłka z kozła, uderzenie (piłki) z kozła «w tenisie: piłka, uderzenie z odbicia od ziemi»

Słownik języka polskiego . 2013.

  • Koziol — Koziol »ideas for friends GmbH Rechtsform GmbH Gründung 27. November 1927 Sitz Erbach im Odenwald Leitung Geschäftsführer Stephan Koziol Thorsten Muntermann Mitarbeiter …   Deutsch Wikipedia

  • kozioł — I {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. mż I, Mc. koźle {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} samiec kozy (domowej lub dzikiej); cap : {{/stl 7}}{{stl 10}}W zagrodzie były kozy i stary kozioł. {{/stl 10}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Koziol —   [ z ], Herbert, österreichischer Anglist, * Wien 5. 10. 1903, ✝ Zirl 31. 12. 1986; war 1933 Dozent an der Universität Wien, Professor an den Universitäten Freiburg im Breisgau (ab 1939), Graz (ab 1944) und Wien (seit 1961). Er ist durch… …   Universal-Lexikon

  • Kozioł —   [ kɔʑɔu̯], Urszula, polnische Schriftstellerin, * Rakówka (Woiwodschaft Lublin) 20. 6. 1931; schreibt Lyrik, Romane und Feuilletons, in deren Mittelpunkt individuelle menschliche Erfahrungen stehen.   Werke: Lyrik: W rytmie korzeni (1963); W… …   Universal-Lexikon

  • kozioł — 1. Fiknąć, machnąć, przewrócić, wywinąć kozła, koziołka a) «przewrócić się, upaść»: Szczęsny wywinął kozła, rąbnął o kant stołu i padł u nóg księdza. I. Newerly, Pamiątka. b) «przekręcić się szybko w powietrzu, głową w dół, odrywając stopy od… …   Słownik frazeologiczny

  • Koziol — Übername zu poln. koziol »Ziegenbock« …   Wörterbuch der deutschen familiennamen

  • Koziol (Begriffsklärung) — Koziol bezeichnet: Koziol, ein Unternehmen, das Haushaltswaren aus Kunststoff herstellt Koziol ist der Familienname folgender Personen: Andreas Koziol (* 1957), deutscher Autor, Lyriker, Übersetzer und Nachdichter Christoph Koziol (* 1982),… …   Deutsch Wikipedia

  • kozioł ofiarny — {{/stl 13}}{{stl 7}} o człowieku ponoszącym całą odpowiedzialność za czyny popełnione przez innych : {{/stl 7}}{{stl 10}}Ktoś twierdzi, że zrobiono z niego kozła ofiarnego w toczącym się śledztwie. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Kozioł, Podlaskie Voivodeship — Infobox Settlement name = Kozioł settlement type = Village total type = image shield = subdivision type = Country subdivision name = POL subdivision type1 = Voivodeship subdivision name1 = Podlaskie subdivision type2 = County subdivision name2 =… …   Wikipedia

  • Kozioł, Lublin Voivodeship — Infobox Settlement name = Kozioł settlement type = Village total type = image shield = subdivision type = Country subdivision name = POL subdivision type1 = Voivodeship subdivision name1 = Lublin subdivision type2 = County subdivision name2 =… …   Wikipedia