matka


matka
ż III, CMs. \matkatce; lm D. \matkatek
1. «kobieta mająca własne dziecko (dzieci) w stosunku do tego dziecka (lub ze względu na nie)»

Karmiąca, młoda matka.

Rodzona matka.

Poczuć się, zostać matką.

∆ Matka chrzestna a) «kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną (najczęściej dziecko)» b) «kobieta dokonująca symbolicznego obrzędu nadawania nazwy czemuś, zwykle statkowi»
∆ Przybrana matka «kobieta zastępująca rodzoną matkę dziecku, które wzięła na wychowanie»
◊ Być komuś, dla kogoś matką «opiekować się kimś jak własnym dzieckiem, zastępować komuś matkę»
◊ Powtarzać coś jak za panią matką (pacierz) «powtarzać coś dokładnie, bezmyślnie, bez własnej inwencji; naśladować kogoś»
◊ (Taki) jak go matka urodziła, zrodziła «nagi»
◊ Wyssać coś z mlekiem matki «mieć coś wpojone od urodzenia, od dzieciństwa»
pot. Wdać się w matkę «być podobnym do matki z wyglądu zewnętrznego, mieć podobny charakter»
posp. Sprać, zbić itp. kogoś, dać komuś itp. tak, że go (rodzona) matka nie pozna «sprać, zbić itp. kogoś bardzo mocno»
□ Nadzieja matką głupich.
□ Potrzeba jest matką wynalazków.
□ Kto nie słucha ojca, matki, ten słucha psiej skóry.przen.

Matka natura.

Matka ziemia.

2. «samica zwierząt w stosunku do swego potomstwa»

Odebrać szczenięta matce.

□ Pokorne cielę dwie matki ssie.
3. «siostra zakonna pełniąca wyższe funkcje w zakonie»

Matka przełożona.

4. «w niektórych grach zespołowych (np. w palancie, dwóch ogniach): najważniejszy gracz, kierownik drużyny»
5. «drugi człon niektórych zestawień wyrazowych określających przedmiot główny, nadrzędny w stosunku do innych tego typu przedmiotów»
∆ Komisja matka a) «komisja proponująca listę kandydatów w wyborach» b) «na zjazdach, konferencjach itp.: komisja nadrzędna w stosunku do innych komisji zajmujących się zagadnieniami szczegółowymi»
∆ Statek matka «duży statek zasilający na pełnym morzu jednostkę mniejszą w paliwo, żywność itp.»
6. «potocznie, poufale o własnej żonie, matce dzieci albo o starszej kobiecie, zwykle wiejskiej czy ubogiej (przeważnie w bezpośrednich zwrotach w wołaczu); żona, kobieta»
7. bot. «roślina macierzysta, przeznaczona na rozsadę»
8. zool. «u niektórych owadów (np. mrówek, pszczół): samica zdolna do rozrodu; królowa»

Słownik języka polskiego . 2013.

  • matka — {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. ż Ib, CMc matkatce; lm D. matkatek {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} kobieta, która urodziła dziecko (w stosunku do tego dziecka) : {{/stl 7}}{{stl 10}}Matka rodzona. Zostać matką. {{/stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Matka — may refer to: Matka Canyon, a canyon in the Republic of Macedonia Matka gambling, a type of gambling originating in Bombay Matki (earthen pot) Matka, Estonia, village in Lüganuse Parish, Ida Viru County, Estonia This disambiguation page lists… …   Wikipedia

  • matka — • matka, matkaaminen, matkanteko, matkustus, matkustaminen • vaellus, kulku, matka, meno, retki, samoilu, taivallus, ulkoiluretki • väli, distanssi, ero, etäisyys, matka, välimatka …   Suomi sanakirja synonyymejä

  • Matka — (français : La Mère) opus 35 est un opéra en dix scènes d Aloïs Hába sur un livret du compositeur. Composé sur la base des micro intervalles de quarts de ton, il est créé en mai 1931 en allemand au Gärtnerplatztheater de Munich sous la… …   Wikipédia en Français

  • matka — ×matkà sf. (4) [K]; Lex178, N žr. matkas: Matok siūlus į mãtką J. Tai drobei suėjo dešimt matkų medvilnės Grk. Iš matkùtės galima padaryti tris mastus apmatų, jei tik plonos gijos Trg …   Dictionary of the Lithuanian Language

  • matka — 1. Matka dzieciom «o kobiecie, która ma dzieci i poświęca im cały swój czas»: Żony ja szukał i żonę znalazł. Prawdziwą. Gospodyni z niej będzie znamienita i matka dzieciom. H. Auderska, Lato. 2. Matka natura (Matka Natura), matka ziemia (Matka… …   Słownik frazeologiczny

  • mátka — e ž (ȃ) zastar. mati, mamica: matka je med delom nekaj premišljala / matka Slovenija …   Slovar slovenskega knjižnega jezika

  • Matka — Matkaf Mädchen,Frau.BezeichnetimPolnischendieMutter,imRussischendasWeibchen.SoldinbeidenWeltkriegenundnachher …   Wörterbuch der deutschen Umgangssprache

  • matka — मत्क …   Indonesian dictionary

  • matka — mat·ka …   English syllables