nieść


nieść
ndk XI, niosę, niesiesz, nieś, niósł, niosła, nieśli, niesiony
1. «iść dokądś z czymś, trzymając coś, najczęściej w rękach lub w jakiś sposób na sobie, przytrzymując rękami»

Nieść paczkę w ręku, pod pachą.

Nieść worek na plecach.

Nieść walizkę.

Nieść szklanki na tacy.

Nieść bieliznę do pralni.

Nieść kogoś, dziecko (na rękach).

Nieść chorego na noszach.

◊ Nieść kogoś na barana «iść, umieściwszy kogoś sobie na plecach, podtrzymując jego nogi rękami»
◊ Nieść jedzenie, naczynie z jedzeniem do ust «kierować trzymane w czymś jedzenie, naczynie z czymś do ust, ażeby zjeść lub wypić»
◊ Nieść głowę, czoło wysoko, dumnie «iść trzymając się prosto, nie pochylać głowy»
◊ Nieść komuś pociechę, pomoc, ukojenie, ulgę itp. «śpieszyć komuś z pomocą, pociechą itp., pocieszać kogoś, pomagać komuś itp.»
podn. Nieść życie, zdolności, miłość itp. w ofierze, w dani komuś, czemuś (np. ojczyźnie) «ofiarowywać, darowywać życie, zdolności itp.»
przen.

Nieść w sobie smutek.

Nieść samemu ciężar życia.

2. «sprawiać, że coś, ktoś odbywa jakąś drogę; unosić na sobie, przenosić, przesuwać»

Wzburzona rzeka niesie gałęzie, zwalone drzewa.

Wiatr niosący chmury, śnieg, zapachy.

Echo niosło odgłosy detonacji.

Narty niosą kogoś dobrze.

◊ Koń lekko niesie «koń ma lekki chód, bieg»
◊ Same nogi kogoś niosą «ktoś nie czuje zmęczenia, idzie bez wysiłku»
◊ Nogi kogoś nie chcą nieść «ktoś jest zmęczony, nie może iść»
◊ Iść gdzie oczy niosą «iść bez wyraźnie określonego celu, dokądkolwiek»
◊ Mówić, co ślina do ust niesie «mówić bez zastanowienia»
◊ Wieść, fama itp. niesie, że… «mówią o czymś, coś nabiera rozgłosu»
◊ Niesie skądś wonią, wilgocią itp. «czuć skądś jakąś woń, wilgoć itp.»
pot. Gdzie cię (was itp.) diabli niosą «z odcieniem zniecierpliwienia, niechęci o celu czyjejś wyprawy, czyjegoś dokądś wyjścia»
◊ Licho, diabeł kogoś niesie do kogoś a. kogoś (tu) niesie «ktoś przychodzi nie w porę, jest gdzieś niepożądany»
przen.
a) «powodować coś, sprawiać, pociągać za sobą; darzyć czymś»

Wojna niosąca zniszczenie.

Szum morza niósł ukojenie.

Lato niosło upały.

Takie posunięcie niosło w sobie ryzyko.

b) «o jakimś impulsie wewnętrznym: zwracać w jakimś kierunku, zmuszać do pójścia dokądś; ciągnąć, przyciągać»

Radość, nadzieja ją tu niosła.

Niesie go coś nie wiadomo dokąd.

3. «o broni: mieć siłę nadawania lotu pociskowi; strzelać»

Broń niesie daleko.

4. tylko w zwrocie: Nieść jaja «o samicach ptaków, zwłaszcza kurach - wydalać jaja na zewnątrz; składać jaja»
nieść się
1. «ogarniać coraz większym zasięgiem, rozprzestrzeniać się, rozchodzić się daleko»

Dźwięki muzyki niosły się w powietrzu.

Od skoszonych łąk niosły się mocne wonie.

Mgła niosła się tumanami.

2. książk. «odbywać drogę, przemieszczać się; jechać, mknąć, toczyć się (o środkach lokomocji)»

Chmury niosły się nad miastem.

Czółno niosło się szybko z prądem.

Powóz niósł się lekko.

3. «o samicach ptaków, zwłaszcza o kurach; wydalać na zewnątrz jaja»

Kury najlepiej się niosą na wiosnę.


Słownik języka polskiego . 2013.

  • nieść — {{/stl 13}}{{stl 8}}cz. ndk Vc, niosę, niesie, nieś, niósł, niosła, nieśli, niesiony {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} iść, będąc czymś obciążonym, trzymając coś w rękach lub w inny sposób (np. na plecach) : {{/stl …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • nieść — 1. Dźwięk, głos itp. niesie «dźwięk, głos itp. rozbrzmiewa, rozchodzi się na znaczną odległość»: (...) wczorajszej nocy przed północą usłyszeliśmy rozpaczliwe wołanie o ratunek, a po wodzie głos bardzo niesie... K. Makuszyński, Szatan. 2. pot.… …   Słownik frazeologiczny

  • nieść się — {{/stl 13}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} obejmować swym zasięgiem coraz większą przestrzeń; rozprzestrzeniać się, rozchodzić się, docierać gdzieś : {{/stl 7}}{{stl 10}}Głosy niosły się daleko po wodzie jeziora. Zapach… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • nieść kaganek [kaganiec] oświaty — {{/stl 13}}{{stl 33}} podniośle: krzewić oświatę; uczyć :{{/stl 33}}{{stl 10}}Pozytywiści nieśli kaganek oświaty między najuboższe warstwy społeczeństwa. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • taskać — nieść …   Słownik gwary warszawskiej

  • dumnie — Nieść, nosić głowę, czoło dumnie zob. nieść 4 …   Słownik frazeologiczny

  • pomoc — Nieść komuś pomoc zob. nieść 3 …   Słownik frazeologiczny

  • kaganek — Nieść, zapalić kaganek oświaty zob. oświata …   Słownik frazeologiczny

  • odbić się czkawką — Nieść ze sobą przyszłe reperkusje Eng. To bear future repercussions …   Słownik Polskiego slangu

  • Polnische Grammatik — Dieser Artikel beschreibt die Grammatik der polnischen Sprache unter Einbeziehung einiger sprachgeschichtlicher Anmerkungen und dialektaler Besonderheiten. Das Polnische als westslawische Sprache hat in der Deklination wie die meisten anderen… …   Deutsch Wikipedia