pas


pas
I
m IV, D. -a, Ms. \passie; lm M. -y
1. «długi, wąski kawałek skóry, tkaniny itp. noszony na ubraniu (zwykle w talii)»

Pas skórzany, plastikowy.

Ściskać się pasem.

Pas do spodni, do płaszcza (od spodni, od płaszcza).

Zapiąć, poprawić pas.

Spiąć kożuch pasem.

Sprać, wyłoić, zbić kogoś pasem.

Oberwać od kogoś pasem.

Kłaść, włożyć rękę za pas.

∆ Pas (do pończoch) «część garderoby damskiej z podwiązkami, otaczająca biodra, służąca do przytrzymywania pończoch»
∆ Pas ortopedyczny, przepuklinowy, pooperacyjny «rodzaj pasa leczniczego służącego do unieruchomienia kręgosłupa, do przyciśnięcia jelit, podtrzymywania żołądka itp.»
∆ Pas ratunkowy «rodzaj kamizelki zrobionej z korka lub innego lżejszego od wody materiału, utrzymującej człowieka na powierzchni wody»
hist. Pas słucki «szeroki, ozdobny pas jedwabny, często przetykany srebrnymi lub złotymi nićmi, wyrabiany w Słucku (w dawnym Wielkim Księstwie Litewskim), noszony dawniej przez szlachtę polską na kontuszu; potocznie: każdy pas kontuszowy»
∆ Pas rycerski «składowa część stroju rycerza, będąca oznaką jego godności»
pot. Brać nogi za pas «zacząć uciekać, umykać»
◊ Popuszczać pasa «pozwalać sobie na obfite jedzenie, objadać się; pozwalać sobie na większe wydatki na jedzenie»
◊ Zaciskać pasa «ograniczać swoje wydatki, zwłaszcza na jedzenie, oszczędzać»
◊ Coś (np. wiosna, święta, egzaminy) jest za pasem «coś wkrótce nastąpi, już się zbliża»
□ Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa.
2. «długi kawałek skóry, tkaniny, papieru itp., służący do spinania, łączenia, podtrzymywania czegoś»

Pasy uprzęży, plandeki.

Pasy ochronne, pasy bezpieczeństwa (w samolocie, w samochodzie).

Karabin wisiał na rzemiennym pasie.

∆ Pas napędowy, transmisyjny «cięgno w postaci pasa płaskiego (taśmowego) lub klinowego (tj. o trapezowym przekroju) nakładane na koło pędni i służące do przekazywania napędu»
ogr. Pas lepowy «papierowa opaska posmarowana specjalnym lepikiem, nakładana na pień drzewa, służąca do wyłapywania gąsienic szkodników»
3. «powierzchnia w kształcie wąskiego, długiego prostokąta; gruba linia, smuga, pręga»

Pas lasu, łąki, pola, żyta.

Sukienka, materiał w kolorowe pasy.

∆ Ochronny pas leśny «obszar lasów sadzonych specjalnie w postaci pasa o różnej szerokości i długości, utrzymywany na terenie bezleśnym w celu polepszenia jego warunków klimatycznych»
∆ Pas ruchu (pojazdów) «część jezdni, równoległa do osi drogi lub ulicy, niezbędna do bezpiecznego ruchu jednego pojazdu lub rzędu pojazdów»
∆ Pas rozdzielczy «drogowy pas zieleni (czasem z żywopłotem lub z barierą ochronną) oddzielający części jezdni o przeciwnych kierunkach ruchu»
∆ Pas startowy «betonowa, gładka droga w kształcie wydłużonego prostokąta, ułożona na lotnisku, służąca do startu i lądowania samolotów»
mors. Pas przybrzeżny «obszar morza o określonej szerokości, uznawany za należący do państwa, do którego wybrzeży przylega; wody terytorialne»
polit. Pas neutralny «obszar, którego nie obejmują działania wojenne»
∆ Pas graniczny «teren przylegający do granicy o prawnie określonej szerokości, na którym obowiązują specjalne przepisy»
4. «miejsce dokoła tułowia powyżej bioder; linia na ubraniu w okolicy talii, zaznaczona szwem lub paskiem; talia»

Objętość w pasie.

Wąski, szeroki w pasie.

Szarfa zawiązana w pasie.

Rozebrać się do pasa.

Broda do pasa.

Trawa po pas wysoka.

Zapadać się po pas w śnieg.

Brodzić po pas w wodzie.

◊ Kłaniać się, zginać się w pas «kłaniać się nisko, zginać się w ukłonie»
5. tylko w lm «odpowiednio oznakowane przejście dla pieszych przez jezdnię (zwykle w postaci białych linii namalowanych w poprzek jezdni); zebra»

Wypadek zdarzył się na pasach.

* anat. Pas barkowy «zespół kości tułowia kręgowców służący do umocowania kończyn piersiowych (przednich, górnych); obręcz barkowa»
∆ Pas miednicowy (miedniczny) «zespół kości lub elementów chrzęstno-kostnych tułowia kręgowców, służący do umocowania kończyn miednicznych (tylnych, dolnych); u gadów, ptaków i ssaków składa się z dwu symetrycznych kości miednicznych połączonych z krzyżowym odcinkiem kręgosłupa; obręcz miedniczna»
II
[wym. pa] n ndm
1. «krok taneczny»

Wykonać taneczne pas.

Walc na trzy pas.

2. sport. «w szermierce: wysunięcie lewej nogi przed prawą»
fr.III
m ndm pot. m IV, D. -u, Ms. \passie; lm M. -y
«w grze w karty: oświadczenie, że się chwilowo rezygnuje z dalszej licytacji lub gry»

W tej licytacji nie było pasów.

przen. «wycofanie się z czegoś, zrezygnowanie z dalszego udziału w czymś»
fr.

Słownik języka polskiego . 2013.

  • pas — pas …   Dictionnaire des rimes

  • pas — 1. (pâ ; l s se lie : un pâ z allongé) s. m. 1°   Action de mettre un pied devant l autre pour marcher. 2°   Pas, en termes d escrime. 3°   Les premiers pas. 4°   Faux pas. 5°   Pas, en termes de danse. 6°   Pas, en termes militaires. 7°   Pas,… …   Dictionnaire de la Langue Française d'Émile Littré

  • pas — Pas, Tantost est nom m. et signifie proprement ores une enjambée ou simple, contenant deux pieds et demy, ou Geometrique contenant cinq pieds, à quatre paulmes pour pied, Passus. Duquel mot il vient par apocope. Ores improprement quelconque… …   Thresor de la langue françoyse

  • pas — pȁs m <G psȁ, V psȅ/psȕ, N mn psȉ, G pásā> DEFINICIJA 1. zool. a. domaća životinja Canis canis, Canis familiaris [lovački pas; ovčarski pas; pas lutalica; policijski pas]; ćuko b. (u raznim usporedbama) [žedan kao pas, ljut kao pas, umoran… …   Hrvatski jezični portal

  • pas — I {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. mnż I, D. a, Mc. passie {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} taśma z mocnego materiału lub skóry, zapinana lub (rzadziej) wiązana na ubraniu w talii : {{/stl 7}}{{stl 10}}Wąski, szeroki,… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • PAS 78 — PAS 78: Guide to good practice in commissioning accessible websites is a Publicly Available Specification published on March 8, 2006 by the British Standards Institution (BSI) in collaboration with the Disability Rights Commission (DRC). It… …   Wikipedia

  • PAS — steht als Abkürzung steht für: Paraaminosalicylsäure, ein Medikament zum Einsatz gegen Tuberkulose Paris Air Show Partidul Alianța Socialistă, eine rumänische Partei Parti Islam Se Malaysia, islamistische Partei in Malaysia parental alienation… …   Deutsch Wikipedia

  • PAS — or Pas may refer to: Contents 1 Automotive 2 Companies 3 Medicine 4 Organizations 5 Places …   Wikipedia

  • PAS 55 — Optimal management of physical assets is a Publicly Available Specification published by the British Standards Institution. This PAS gives guidance and a 28 point requirements checklist of good practices in physical asset management; typically… …   Wikipedia

  • păs — PĂS, păsuri, s.n. Durere (sufletească) greu de suportat; suferinţă, chin; necaz, supărare; grijă; împrejurare dificilă, impas. *. loc. adv. Fără păs = nepăsător; indiferent. – lat. pensum. Trimis de valeriu, 03.02.2004. Sursa: DEX 98  PĂS s. 1.… …   Dicționar Român

  • Pas — Porté dans le département du Nord, en Belgique et aux Pays Bas (également Van der Pas, Van de Pas), c est un toponyme évoquant un passage, le plus souvent un gué. Une commune du Pas de Calais s appelle Pas. Le nom est également présent dans le… …   Noms de famille