rosnąć


rosnąć
rzad. róść ndk Vc, \rosnąćnę, rośniesz, rośnij, rósł, rosła, rośli
1. «o żywych organizmach: rozwijać się do momentu osiągnięcia dojrzałości; wzrastać»

Dziecko rośnie.

Drzewa, kwiaty rosną.

Rośnij kwiecie wysoko. (Mickiewicz)

◊ Rosnąć jak na drożdżach «rozwijać się, rosnąć bardzo szybko»
◊ Rogi komuś rosną «ktoś staje się hardy, krnąbrny, zarozumiały»
◊ Serce komuś rośnie «ktoś nabiera otuchy, ma na coś nadzieję, cieszy się z czegoś»
przestarz. Rosnąć we własnych albo w czyichś oczach «nabierać wartości, mieć dobre o sobie mniemanie»
2. «być wychowywanym, chować się, wzrastać»

Rósł w atmosferze rodzinnej.

3. «o roślinach: występować, wychodzić, wyrastać; wegetować; znajdować się (gdzieś)»

Wierzby rosną nad brzegiem wód.

◊ Rosnąć jak grzyby po deszczu «występować, zjawiać się w wielkiej liczbie»
◊ Ktoś rośnie, gdzie go nie posiał «ktoś zjawia się nagle, nie proszony»
◊ Słyszeć (wiedzieć), jak trawa rośnie «być sprytnym, przebiegłym, wiedzieć wszystko, orientować się w różnych sprawach»
◊ Zmykać, uciekać, gdzie pieprz rośnie «uciekać jak najdalej, nie wiadomo dokąd»
4. «zwiększać się, powiększać się (liczbowo lub ilościowo, w rozmiarach); wydłużać się, mnożyć się»

Przestrzeń między nimi rosła.

Ceny rosną.

Majątek rośnie.

◊ Rosnąć w oczach «powiększać się faktycznie lub pozornie, np. przy zbliżaniu się jakiegoś przedmiotu, wydawać się coraz większym»
◊ Coś rośnie w ustach (w gębie) «coś nie daje się przełknąć, jak gdyby pęcznieje, wywołuje obrzydzenie, wstręt»
5. «nabierać mocy, potęgować się, przybierać na sile; wzmagać się, nasilać się, narastać»

Rośnie podniecenie, gniew, radość, ból, żal.

◊ Rosnąć w coś, np. w bogactwo, potęgę, sławę itp. «stawać się coraz potężniejszym, sławniejszym, bogatszym itp.»
□ Apetyt rośnie w miarę jedzenia.
6. «rozwijać się, rozbudowywać się, doskonalić się»

Produkcja rośnie.

Przemysł rośnie.

7. «o cieście: podnosić się na skutek fermentacji»

Babki rosną w foremkach.


Słownik języka polskiego . 2013.

  • rosnąć — II {{/stl 13}}{{stl 33}}||{{/stl 33}}róść {{/stl 13}}{{stl 8}}cz. ndk IVb c {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} być kształtowanym, wychowywanym, chować się : {{/stl 7}}{{stl 10}}Rósł w atmosferze życzliwości. {{/stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • rosnąć — 1. Coś komuś rośnie w gardle, w ustach, pot. w gębie «coś nie daje się przełknąć, wywołuje obrzydzenie»: Z trudem przełyka tłusty kawałek mięsa. Widzę, jak rośnie jej w ustach. M. Saramonowicz, Lustra. 2. Rosnąć w oczach a) «rosnąć bardzo szybko» …   Słownik frazeologiczny

  • rosnąć jak na drożdżach — {{/stl 13}}{{stl 7}} rosnąć, rozwijać się szybko : {{/stl 7}}{{stl 10}}Chłopiec rósł jak na drożdżach. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • rosnąć I, róść — {{/stl 13}}{{stl 8}}cz. ndk IVb c, rosnę, rośnie, rośnij, rosłem rósł, rosła, rośli {{/stl 8}}– urosnąć, uróść {{/stl 13}}{{stl 8}}dk IVb c {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} o żywych organizmach: rozwijać się… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • rosnąć – urosnąć w — {{/stl 13}}{{stl 8}}{czyichś} {{/stl 8}}oczach {{/stl 13}}{{stl 7}} stawać się bardziej cenionym, uznawanym przez kogoś : {{/stl 7}}{{stl 10}}Urósł w jej oczach po tym pięknym geście. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • rosnąć – urosnąć [wzrastać – wzrosnąć] w siłę — {{/stl 13}}{{stl 7}} stawać się silnym, mocnym, potężnym : {{/stl 7}}{{stl 10}}Hasło „Aby Polska rosła w siłę, a ludziom żyło się dostatniej” po kilku latach zaczęło brzmieć sarkastycznie. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • róść — → rosnąć …   Słownik języka polskiego

  • drożdże — Rosnąć jak na drożdżach «powiększać się, rosnąć, rozwijać się szybko»: Cena akcji firm, które ogłosiły plany ekspansji w Internecie, rosła od kilku tygodni jak na drożdżach. Życie 29/02/2000. Cieszy się wnuczętami, których ma już małą gromadkę.… …   Słownik frazeologiczny

  • postęp — Rosnąć, nasilać się itp. w postępie geometrycznym «rosnąć, nasilać się itp. bardzo szybko»: (...) liczba ludności rośnie w postępie geometrycznym. Wprost 12/1999. Nowe wynalazki – a przybywa ich w postępie geometrycznym – potrzebują nowych nazw.… …   Słownik frazeologiczny

  • wyrastać — I {{/stl 13}}{{stl 8}}cz. ndk VIIIa, wyrastaćam, wyrastaća, wyrastaćają {{/stl 8}}– wyrosnąć, wyróść {{/stl 13}}{{stl 8}}dk IVb c, wyrastaćnę, wyrastaćnie, wyrastaćnij, wyrastaćnął || wyrastaćrósł, wyrastaćrosła, wyrastaćrośli {{/stl 8}}{{stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień