rozpraszać


rozpraszać
ndk I, \rozpraszaćam, \rozpraszaćasz, \rozpraszaćają, \rozpraszaćaj, \rozpraszaćał, \rozpraszaćany - rozproszyć dk VIb, \rozpraszaćszę, \rozpraszaćszysz, \rozpraszaćprosz, \rozpraszaćszył, \rozpraszaćszony
1. «prósząc rozsypywać, rozsiewać, rozrzucać; roznosić, roztaczać»

Rozpraszać wokół zapach perfum.

Lampa rozpraszała łagodne światło.

fot. Soczewka rozpraszająca «soczewka grubsza na brzegu niż w środku (wklęsła), zmieniająca padające na nią pęki promieni równoległych na wiązki rozbieżne»
2. «rozpędzać, rozganiać na wszystkie strony, rozwiewać, rozmiatać; rozpędzać w walce, bitwie»

Demonstranci zostali szybko rozproszeni.

Nasze lotnictwo rozproszyło eskadrę nieprzyjacielską.

przen.

Księżyc słabo rozpraszał ciemności.

Rozpraszać nudę.

Rozpraszać czyjeś wątpliwości.

3. «rozmieszczać w różnych miejscach; rozrzucać w różnych kierunkach»

Budynki rozproszone na dużej przestrzeni.

Rodzina rozproszona po całym kraju.

przen. «rozdzielać coś na części; rozdrabniać, trwonić, tracić»

Rozpraszać swoje siły.

Zbierać rozproszone kapitały.

4. zwykle ndk «przeszkadzać w skupieniu się, w koncentracji, powodować roztargnienie (zwykle w zwrotach: rozpraszać myśli, uwagę)»

Odgłosy zza ściany rozpraszały uwagę piszącego.

Schronił się tam, gdzie nic nie rozpraszało jego skupienia.

rozpraszać się - rozproszyć się
1. «stawać się rozproszonym; rozchodzić się, ginąć, zanikać, znikać»

Chmury rozproszyły się przed wieczorem.

przen.

Niepokój rozproszył się ostatecznie.

2. «rozbiegać się, rozchodzić się w różne strony; iść w rozsypkę, rozpierzchać się»

Spłoszone zwierzęta rozproszyły się po lesie.

Rodzina rozproszyła się po całym świecie.

3. zwykle ndk «zajmować się jednocześnie wieloma drobnymi sprawami, nie móc się skupić na jednej rzeczy, zagadnieniu itp.»

W domu nie mógł pisać, za bardzo się rozpraszał.

4. chem. «o różnego rodzaju substancjach: rozpuszczać się, rozdrabniać się w jakimś roztworze, ośrodku»

Słownik języka polskiego . 2013.

  • rozpraszać — I {{/stl 13}}{{stl 8}}cz. ndk VIIIa, rozpraszaćam, rozpraszaća, rozpraszaćają, rozpraszaćany {{/stl 8}}– rozproszyć {{/stl 13}}{{stl 8}}dk VIIa, rozpraszaćszę, rozpraszaćszy, rozpraszaćszony {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • rozpraszać się — I – rozproszyć się {{/stl 13}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} ulegać rozproszeniu, maleć, niknąć : {{/stl 7}}{{stl 10}}Czyjeś wątpliwości rozproszyły się. Ciemności rozproszyły się. {{/stl 10}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • rozproszyć — → rozpraszać …   Słownik języka polskiego

  • rozdrabniać — ndk I, rozdrabniaćam, rozdrabniaćasz, rozdrabniaćają, rozdrabniaćaj, rozdrabniaćał, rozdrabniaćany rozdrobnić dk VIa, rozdrabniaćnię, rozdrabniaćnisz, rozdrabniaćnij, rozdrabniaćnił, rozdrabniaćniony «dzielić coś na drobne części; kruszyć, drobić …   Słownik języka polskiego

  • rozpraszanie — n I 1. rzecz. od rozpraszać. 2. to samo, co rozpraszanie się ∆ fiz. Rozpraszanie fal «zmiana w rozkładzie przestrzennym promieniowania, które wskutek odbicia od powierzchni albo przejścia przez środowisko rozchodzi się w wielu kierunkach»… …   Słownik języka polskiego

  • rozchodzić się — I {{/stl 13}}{{stl 8}}cz. ndk VIIb, rozchodzić siędzę się, rozchodzić siędzi się, rozchodzić sięchodź się {{/stl 8}}– rozejść się {{/stl 13}}{{stl 8}}dk IXd, rozchodzić sięjdę się, rozchodzić sięjdzie się, rozchodzić sięzejdź się, rozchodzić… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • bryzgać — ndk I, bryzgaćam, bryzgaćasz, bryzgaćają, bryzgaćaj, bryzgaćał, bryzgaćany bryznąć dk Va, bryzgaćnę, bryźniesz, bryźnij, bryzgaćnął, bryzgaćnęła, bryzgaćnęli, bryzgaćnąwszy, bryźnięty, rzad. bryzgnąć dk Va, bryzgaćnę, bryzgaćniesz, bryzgaćnij,… …   Słownik języka polskiego

  • deglomerować — ndk IV, deglomerowaćruję, deglomerowaćrujesz, deglomerowaćruj, deglomerowaćował, deglomerowaćowany 1. ekon. «przeciwdziałać nadmiernemu skupieniu niektórych elementów przestrzennej struktury kraju (np. przenosząc zakłady poza obszar aglomeracji… …   Słownik języka polskiego

  • dekoncentrować — ndk IV, dekoncentrowaćruję, dekoncentrowaćrujesz, dekoncentrowaćruj, dekoncentrowaćował, dekoncentrowaćowany «powodować dekoncentrację; rozpraszać» …   Słownik języka polskiego

  • drobiazg — m III, D. u, N. drobiazggiem; lm M. i 1. «mały przedmiot służący do codziennego użytku, ozdoby itp.» Drobiazgi upominkowe, pamiątkowe. Dostała na imieniny kilka drobiazgów. przen. «krótki utwór literacki» Napisał kilka drobiazgów nowelistycznych …   Słownik języka polskiego