skręcić


skręcić
dk VIa, \skręcićcę, \skręcićcisz skręć, \skręcićcił, \skręcićcony - skręcać ndk I, \skręcićam, \skręcićasz, \skręcićają, \skręcićaj, \skręcićał, \skręcićany
1. «spoić, zespolić, połączyć ze sobą luźne, równolegle ułożone włókna, nici itp., kręcąc je razem, np. robiąc linę, powróz»

Skręcić linę z włókien konopi, ze stalowych drutów.

Skręcić sznurek z lnu.

2. «złączyć, zespolić elementy czegoś w całość przez wkręcenie śrub»

Skręcić regały.

3. «nadać czemuś kształt spirali, sprężyny, zwijki, świdra, obracając dokoła osi pionowej lub poziomej; kręcąc zwinąć coś, spowodować wygięcie się, powyginanie się czegoś»

Skręcić papier w rulon.

Skręcić drut w spiralę.

Szyny skręcone w pożarze.

∆ Skręcić nogę, rękę «rozciągnąć lub naderwać torebkę stawową i wiązadła stawowe nogi, ręki»
◊ Skręcić papierosa «zrobić papierosa domowym sposobem, zawijając tytoń w bibułkę»
◊ Głód, ból itp. skręca kogoś, skręca komuś kiszki, wnętrzności, pot. kogoś aż skręca (z głodu, z bólu itp.) «ktoś jest bardzo głodny, kogoś bardzo boli itp.»
pot. Skręcić kark, łeb «ulec wypadkowi, ponieść śmierć na skutek wypadku»
◊ Zima skręciła kark, mróz skręcił kark «nastąpiło przesilenie; zima, mróz skończyły się»
4. «zmienić kierunek drogi, skierować się w inną stronę; zmienić pozycję, położenie czegoś»

Skręcić w lewo, w prawo.

Skręcić w przecznicę.

Skręcić do lasu, w las.

Samochód skręcił w polną drogę.

Tramwaj skręcił na inny tor.

Skręcił czołgiem w miejscu.

5. częściej ndk «o drodze, rzece lub innym szlaku: odchylać się pod jakimś kątem w stosunku do poprzedniego odcinka»

Szosa skręcała do miasteczka.

Szlak nagle skręcał.

Rzeka skręcała w dolinę.

6. posp. «popełnić jakąś nieuczciwość; skłamać, oszukać, ukraść coś»

Skręcił ojcu pieniądze.

Nie powiedział prawdy, skręcił.

skręcić się - skręcać się
1. «zostać skręconym, ulec skręceniu; zwinąć się»

Liście skręciły się od suszy.

Włosy skręciły się w pierścionki.

I szły pary po parach hucznie i wesoło, rozkręcało się, znowu skręcało się koło, jak wąż olbrzymi, w tysiąc łamiący się zwojów. (Mickiewicz)

pot. Kiszki się komuś skręcają «ktoś jest bardzo głodny»
◊ Wszystko się w kimś skręca ze zdenerwowania, z niepokoju, ze złości itp. «ktoś jest bardzo zdenerwowany, niespokojny, zły itp.»
2. «przybrać pozycję skurczoną, skulić się, zgarbić się»

Skręcać się z bólu.

Pies skręcił się w kłębek.

pot. Skręcać się ze śmiechu «śmiać się do rozpuku, bardzo serdecznie, niepohamowanie»
przen. częściej ndk «nie móc opanować jakichś uczuć; nie móc sobie dać rady z powodu niepokoju, zdenerwowania, ciekawości itp.»

Skręcać się z radości, z zazdrości.

Skręcać się z niepokoju, z oburzenia.

Mało się nie skręcił z tęsknoty.


Słownik języka polskiego . 2013.