tłuc


tłuc
ndk XI, tłukę, tłuczesz, tłucz, tłukł, tłuczony
1. «uderzeniami rozbijać na kawałki, rozgniatać coś, niszczyć coś przez uderzanie, rzucanie; rozbijać»

Tłuc szklanki przy zmywaniu.

Brzęk tłuczonego szkła.

Tłuczone kartofle.

Tłuc kamienie.

Tłuc cynamon w moździerzu.

2. «mocno uderzać w coś, o coś, powodując powstawanie silnego odgłosu; walić, łomotać»

Konie tłukły kopytami o bruk.

Fale tłukły o falochron.

med. Rana tłuczona «uszkodzenie ciała spowodowane uderzeniem tępym narzędziem»
pot. Tłuc na fortepianie, na maszynie do pisania «grać na fortepianie, pisać na maszynie, zwłaszcza bardzo głośno, długo»
◊ Tłuc coś na maszynie (np. do szycia) «produkować czegoś bardzo dużo na maszynie, długo pracować, robiąc coś na maszynie»
◊ Tłuc głową o mur «bezskutecznie o coś zabiegać»
3. pot. «bić kogoś, coś mocno»

Tłuc kogoś pięściami.

Tłuc kogoś po karku.

4. przestarz. «zabijać»

Tłukł kuropatwy jedną po drugiej.

tłuc się
1. «być tłuczonym; ulegać rozbiciu, rozgnieceniu»

Cienkie szkło łatwo się tłucze.

2. «uderzać o coś powodując odgłos, obijać się»

Fale tłukły się o skały.

Ćmy tłukły się o klosz palącej się lampy.

◊ Serce się komuś tłucze «serce bije komuś bardzo szybko, szybciej niż normalnie (zwykle z powodu choroby, podniecenia, zdenerwowania itp.); ktoś jest podniecony, zdenerwowany»
przen.

Myśli niespokojnie się tłuką po głowie.

3. pot. «bić jeden drugiego, walczyć ze sobą wzajemnie; bić się»

Tłukli się pięściami, kijami.

4. pot. «poruszać się szybko, robiąc hałas, zachowywać się gdzieś głośno, stukając czymś, przesuwając, potrącając coś»

Tłukła się po kuchni do późnej nocy.

5. pot. «jechać jakimś pojazdem bardzo długo, znosząc niewygody»

Tłuc się całą noc pociągiem.

Tłuc się końmi po wertepach.

6. pot. «wałęsać się bez celu»

Tłuc się po nocy.

Tłucze się nie wiadomo gdzie.

Tłucze się po świecie.


Słownik języka polskiego . 2013.

  • tłuc — I {{/stl 13}}{{stl 8}}cz. ndk Vd, tłukę, tłucze, tłucz, tłukł, tłukli, tłuczony {{/stl 8}}– stłuc {{/stl 13}}{{stl 8}}dk Vd {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} rozbijać na drobne kawałki, niszczyć przez uderzanie… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • tłuc — pot. Tłuc pieniądze «zarabiać dużo pieniędzy, pracując intensywnie (niekoniecznie rzetelnie)»: (...) całymi dniami jest poza domem, tłucze pieniądze. Roz bezp 2000. Tłuc głową, łbem w mur, w ścianę, o mur, o ścianę zob. głowa 7 …   Słownik frazeologiczny

  • tłuc się — I – stłuc się {{/stl 13}}{{stl 7}} o rzeczach: ulegać przypadkowemu stłuczeniu, zgnieceniu; rozbijać się, roztłukiwać się, pękać : {{/stl 7}}{{stl 10}}Jajko się stłukło. Szklanki ciągle się tłuką. {{/stl 10}}{{stl 20}} {{/stl 20}} {{stl 20}}… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • tłuc się jak marek po piekle — {{/stl 13}}{{stl 7}} chodzić i hałasować w nocy, kiedy inni śpią {{/stl 7}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • tłuc się — Serce tłucze się zob. serce 23. Tłuc się jak marek po piekle zob. marek 2. Tłuc się z kąta w kąt zob. kąt 1 …   Słownik frazeologiczny

  • tomber — 1. tomber [ tɔ̃be ] v. <conjug. : 1> • XV e; tumber XIIe; probablt o. onomat., avec infl. de l a. fr. tumer « gambader, culbuter », frq. °tûmon I ♦ V. intr. (auxil. être) A ♦ Être entraîné à terre en perdant son équilibre ou son assiette. 1 …   Encyclopédie Universelle

  • głowa — 1. Alkohol, wino, piwo itp. szumi komuś w głowie «ktoś jest oszołomiony po wypiciu alkoholu, wina, piwa itp.»: Długo nie mogę zasnąć, w głowie szumi mi piwo, pocałunki puchną na wargach, a policzek pali ze wstydu. Z. Kruszyński, Na lądach. 2.… …   Słownik frazeologiczny

  • kąt — 1. Chodzić, pot. łazić, tłuc się z kąta w kąt «chodzić bez celu w jakimś pomieszczeniu, zwykle na skutek zdenerwowania, niepokoju lub znudzenia, nie mogąc sobie znaleźć miejsca»: Marudził po domu, łaził z kąta w kąt, w południe dopiero wyszedł na …   Słownik frazeologiczny

  • łeb — 1. pot. Biec, gnać, lecieć, pędzić, uciekać itp. na łeb na szyję, na złamanie karku «biec, uciekać itp. bardzo szybko, co tchu, w wielkim pośpiechu, nie zwracając uwagi na przeszkody i niebezpieczeństwo»: (...) wdział swoje połatane buty i,… …   Słownik frazeologiczny

  • marek — 1. Nocny marek «o kimś, kto bardzo późno kładzie się spać, jest aktywny, pracuje do późnej nocy»: Często zarywam noce, jestem typowym nocnym markiem i największy problem powstaje, gdy muszę rano wstać i odwieźć Adasia do przedszkola. Cosm 4/2000 …   Słownik frazeologiczny