układać


układać
ndk I, \układaćam, \układaćasz, \układaćają, \układaćaj, \układaćał, \układaćany - ułożyć dk VIb, \układaćżę, \układaćżysz, ułóż, \układaćył, \układaćżony
1. «kłaść, umieszczać coś w określonym porządku, w pewnej kolejności, według jakiejś zasady; doprowadzać do ładu, porządkować»

Ułożyć książki na półce.

Układać bieliznę.

Układać rzeczy w walizce.

Ułożyć porozrzucane papiery na stole.

Układać coś równo, rzędami, jedno na drugim, za drugim.

Ułożyć cytaty alfabetycznie.

∆ Układać pasjansa «rozkładać karty do gry według pewnych reguł dla otrzymania zamierzonej kombinacji (często połączone z wróżbą)»
2. «tworzyć pewną całość z jakichś elementów, części»

Układać bukiet.

Ułożyć kwiaty w bukiet.

Ułożyć stos z drewek.

Ułożyć siano w kopy.

Układać podłogę (z klepki, z desek).

Chodnik ułożony z płyt.

3. «nadawać czemuś jakiś kształt»

Ułożyć firankę, tkaninę w fałdy.

∆ Układać sobie włosy «robić sobie fryzurę, kręcić sobie włosy»
∆ Spódniczka układana «spódniczka plisowana, zaprasowana w fałdy»
4. «umieszczać kogoś w pozycji poziomej, leżącej; kłaść»

Ułożyć rannego na noszach.

Sama układała dzieci w łóżkach, do łóżek.

◊ Układać kogoś spać, do snu «kłaść kogoś do łóżka, żeby spał»
5. «tworzyć coś - pisać, komponować, redagować itp.»

Układać scenariusze.

Ułożyć melodię do słów poety.

Ułożyć wierszyk.

Ułożyć mowę okolicznościową, przemówienie.

Układać równania do zadania matematycznego.

6. «planować, projektować, ustalać, decydować, uzgadniać»

Układać plany na przyszłość.

Cała rzecz była z góry ułożona.

Ułożyli między sobą sposób postępowania.

◊ Układać sobie życie «decydować o swoim losie, o swoich osobistych sprawach»
7. «wyrabiać, zwłaszcza u zwierząt, jakieś umiejętności; ćwiczyć, tresować, przyuczać»

Układać psa do polowania.

Układać konia do jazdy wierzchem.

∆ Układać ręce do gry na instrumencie muzycznym, do władania czymś, np. szablą «uczyć kogoś trzymania ręki w pozycji najwłaściwszej do gry na danym instrumencie muzycznym, do dobrego władania szablą, rakietą tenisową itp.»
∆ Człowiek dobrze ułożony «człowiek o nienagannych manierach, dobrze wychowany, umiejący się zachować, grzeczny»
układać się - ułożyć się
1. «przyjmować dogodną pozycję leżącą; także: zajmować gdzieś miejsce w pozycji leżącej, kłaść się»

Układać się do snu.

Ułożyć się wygodnie na leżaku.

2. «przybierać jakiś kształt»

Suknia układa się w miękkie fałdy.

Włosy układają się komuś w loki.

3. «mieć jakiś przebieg, ustalać się w pewien sposób»

Stosunki z sąsiadami układały się dobrze.

Sprawy nie ułożyły się pomyślnie.

Życie układało się ciekawie.

4. «prowadzić rozmowy, pertraktacje; ustalać coś, umawiać się o coś»

Układać się z nieprzyjacielem w sprawie zawarcia rozejmu.

Układać się z kimś o cenę.

Strony układające się doszły do porozumienia.


Słownik języka polskiego . 2013.

  • układać — {{/stl 13}}{{stl 8}}cz. ndk VIIIa, układaćam, układaća, układaćają, układaćany {{/stl 8}}– ułożyć {{/stl 13}}{{stl 8}}dk VIIa, układaćżę, układaćży, układaćżony {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} kłaść jakieś… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • układać — rękę (do czegoś) «uczyć kogoś techniki gry, posługiwania się bronią itp.» Układać sobie życie zob. życie 17 …   Słownik frazeologiczny

  • układać się – ułożyć się — {{/stl 13}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} sposobić się do snu lub wypoczynku, przyjmując wygodną pozycję leżącą; kłaść się gdzieś : {{/stl 7}}{{stl 10}}Układać się na kanapie, na materacu. Ułożyć się do snu. Układać się… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • układać się — Coś układa się po czyjejś myśli zob. myśl 7 …   Słownik frazeologiczny

  • ułożyć — → układać …   Słownik języka polskiego

  • ułożyć — Układać rękę (do czegoś) «uczyć kogoś techniki gry, posługiwania się bronią itp.» Układać sobie życie zob. życie 17 …   Słownik frazeologiczny

  • kostka — ż III, CMs. kostkatce; lm D. kostkatek 1. zdr. od kość (tylko w zn. 1 i 3) a) w zn. 1: Barszcz na kostkach. Ogryzać kostki z kurczaka. b) w zn. 3: Kostki do gry. 2. «wystająca nad stawem skokowym zgrubiała część kości piszczelowej (kostka… …   Słownik języka polskiego

  • stawiać — ndk I, stawiaćam, stawiaćasz, stawiaćają, stawiaćaj, stawiaćał, stawiaćany 1. «umieszczać na czymś lub gdzieś jakąś rzecz; ustawiać gdzieś kogoś lub coś» Stawiać dzbanek, filiżanki, talerze na stole. Stawiać meble w pokoju. Ostrożnie stawiał nogi …   Słownik języka polskiego

  • BMP-1 variants — This is a complete list of variants and designations of the BMP 1 infantry fighting vehicle. It is sorted by country of origin. Variants Former USSRInfantry fighting vehicles* BMP (Ob yekt 764) Original main prototype of BMP 1 developed by the… …   Wikipedia

  • БЛОКОУКЛАДЧИК — [ТЮБИНГОУКЛАДЧИК] передвижная установка для монтажа сборной обделки подземных горных выработок из железобетонных элементов блоков или тюбингов (Болгарский язык; Български) тюбингополагач (Чешский язык; Čeština) ukladač bloků; ukladač tu binků… …   Строительный словарь