woda


woda
ż IV, CMs. wodzie; lm D. wód
1. «tlenek wodoru, ciecz bezbarwna, bez zapachu i smaku, rozpowszechniona w przyrodzie; niezbędny składnik organizmów żywych»

Brudna, czysta, mętna, przezroczysta woda.

Ciepła, gorąca, zimna woda.

Woda pitna, przegotowana.

Woda deszczowa, morska, rzeczna, studzienna, źródlana.

Łyk, szklanka wody.

Krople, strugi wody.

Zbiornik z wodą.

Parowanie, zamarzanie wody.

Napić się wody.

Czerpać wodę.

Gasić pragnienie wodą.

Chlusnąć, oblać, opryskać, polać, skropić, zlać wodą.

Rozpuścić coś w wodzie.

Zanurzyć się w wodzie.

Woda kipi, wrze.

Woda się leje.

∆ Woda bieżąca «woda płynąca z kranu»
∆ Woda gazowana, sodowa «woda nasycona dwutlenkiem węgla, musująca, będąca napojem orzeźwiającym»
∆ Woda kolońska «środek kosmetyczny będący mieszaniną alkoholu z wodą z dodatkiem olejków aromatycznych, nadających jej przyjemny zapach»
∆ Woda kwiatowa «woda kolońska o zapachu kwiatowym»
∆ Miękka, twarda woda «woda o małej lub dużej zawartości soli, głównie soli wapniowych»
∆ Woda mineralna «woda naturalna (źródlana) lub sztuczna, zawierająca większe ilości rozpuszczonych związków mineralnych, stosowana w lecznictwie»
∆ Woda brzozowa, pokrzywowa itp. «płynny środek leczniczy lub kosmetyczny zawierający wyciąg z brzozy, pokrzywy itp., używany zwykle do włosów»
∆ Woda słodka «woda z rzek, jezior, stawów, w odróżnieniu od wody morskiej; w lm rzeki, jeziora, stawy wypełnione tą wodą»
∆ Woda słona «woda mórz i oceanów, nasycona solą»
∆ Brylant, diament czystej wody «brylant barwy czysto białej lub z odcieniem srebrzystoniebieskawym, nie zawierający spotykanych zwykle w diamentach wrostków innych minerałów»
∆ Warzywa, ryba itp. z wody «warzywa, ryba itp. gotowane (nie smażone)»
∆ Postawić, nastawić wodę (na herbatę itp.) «nalać wody do czajnika, garnka i postawić na ogniu, aby się zagotowała»
biol. Wody płodowe «płyn, w którym znajduje się płód do chwili porodu»
chem. Ciężka woda «woda zawierająca zamiast wodoru zwykłego wodór ciężki, mająca zastosowanie w reaktorach jądrowych jako spowalniacz neutronów»
∆ Woda destylowana «woda prawie czysta chemicznie, zawierająca minimalne ilości domieszek, otrzymywana w wyniku dwukrotnej powolnej destylacji»
∆ Woda utleniona «trzyprocentowy, wodny roztwór nadtlenku wodoru, stosowany jako środek utleniający i dezynfekujący»
rel. Woda święcona «woda poddana szczególnym obrzędom kościelnym, przeznaczona do użytku sakralnego»
◊ Dziewiąta, dziesiąta woda po kisielu «bardzo daleki krewny; bardzo dalekie pokrewieństwo»
◊ Burza w szklance wody «awantura z błahego powodu»
◊ Krew nie woda «o wrodzonym temperamencie dającym o sobie znać»
◊ Ogień i woda «o dwóch krańcowych przeciwieństwach»
◊ Oblać kogoś zimną wodą, wylać komuś kubeł zimnej wody na głowę, na łeb «pozbawić kogoś złudzeń, ostudzić czyjś zapał, otrzeźwić»
◊ O chlebie i wodzie «jedząc i pijąc tylko chleb i wodę»
◊ Coś idzie jak woda «o towarze: coś się rozchodzi łatwo i szybko, ma wielki zbyt»
◊ Coś spływa po kimś jak woda po gęsi, po kaczce «coś nie wywiera na kimś żadnego wrażenia, ktoś się czymś zupełnie nie przejmuje»
◊ (Człowiek) w gorącej wodzie kąpany «o człowieku niecierpliwym, porywczym, popędliwym»
◊ Ktoś lub coś podobnego do kogoś lub czegoś jak krople wody, jak dwie krople wody «ktoś lub coś łudząco podobny do kogoś, czegoś, zupełnie taki sam»
◊ Ktoś utopiłby kogoś, rad by, gotów by utopić kogoś w łyżce wody «ktoś nienawidzi kogoś, jak najgorzej mu życzy»
◊ Nabrać wody do ust, w usta, do gęby «zamilknąć, przestać mówić (na jakiś temat)»
◊ Woda sodowa uderzyła komuś do głowy «ktoś się stał zarozumiały, zbyt pewny siebie po odniesieniu jakiegoś sukcesu, zdobyciu stanowiska itp.»
przestarz. Bać się, unikać czegoś jak diabeł święconej wody «bardzo się czegoś bać, uciekać od czegoś z trwogą»
□ Póty dzban wodę nosi, póki się ucho nie urwie.przen. «słowa bez treści; puste słowa»

W jego referacie dużo było wody.

2. «naturalne lub sztuczne zbiorowisko tej cieczy w przyrodzie; rzeka, morze, jezioro, staw, strumień itp.»

Głębia, otchłań, toń wody.

Przybór, spadek wody.

Poziom, stan wody (w rzece).

Płynąć wodą.

Usiąść nad wodą.

Spuścić łódź na wodę.

∆ Wody otwarte «wszystkie rzeki oraz jeziora mające przepływ»
∆ Wody stojące «jeziora nie mające przepływu, stawy»
∆ Wody terytorialne «wody przybrzeżne, pas morza o określonej szerokości podlegający władzy państwa nadbrzeżnego»
∆ Lustro, zwierciadło, tafla wody «powierzchnia wody na jeziorze, stawie itp.»
geol. Woda gruntowa «woda znajdująca się pod powierzchnią ziemi na pierwszej warstwie nieprzepuszczalnej, wypełniająca przestrzenie między cząstkami gruntu»
∆ Woda podskórna, zaskórna «woda gruntowa, której poziom jest tak zbliżony do powierzchni ziemi, że wierzchnia jej warstwa sięga korzeni roślin»
∆ Woda powierzchniowa «woda gromadząca się w potokach, strumieniach, rzekach, stawach i jeziorach»
◊ Cicha woda «o kimś tylko na pozór spokojnym, potulnym, nieśmiałym (aluzja do przysłowia: cicha woda brzegi rwie)»
◊ Kamień w wodę, jak kamień w wodę, w wodzie; przepaść, zginąć, zniknąć itp. jak kamień w wodę, w wodzie, jakby w wodę wpadł «ktoś zaginął, coś zaginęło bez śladu; przepaść, zginąć, bez śladu, tak, że nie można odszukać, odnaleźć»
◊ Coś jest (palcem) na wodzie pisane «o czymś bardzo niepewnym, problematycznym»
◊ Coś jest wodą na czyjś młyn; to jest woda na czyjś młyn «coś sprzyja czyimś planom, zamiarom, coś komuś dogadza; coś jest komuś na rękę»
◊ Czuć się jak ryba w wodzie «znajdować się w środowisku odpowiednim dla siebie, w swoim żywiole»
◊ Mącić (komuś) wodę «wprowadzać zamieszanie, zamęt, intrygować, przeszkadzać, dokuczać»
◊ Wypływać, puszczać się na szerokie wody; puszczać kogoś na szerokie wody «zacząć działać na szerszej arenie, w szerszym zakresie; pozwalać komuś działać w ten sposób, umożliwiać mu takie działanie»
◊ Wyprowadzić coś na czyste wody «uporządkować, wyjaśnić jakąś zagmatwaną sprawę»
◊ Dużo (wiele) wody upłynie, upłynęło (zanim…) «dużo czasu, wiele lat minie, minęło (zanim…)»
□ Cicha woda brzegi rwie.
3. pot. «płyn wysiękowy, surowiczy zbierający się w jamach ciała na skutek procesów chorobowych»

Woda w kolanie.

4. tylko w lm, przestarz. «miejscowość kuracyjna mająca źródła mineralne; same te źródła»

Pojechać do wód.

Leczyć się u wód.


Słownik języka polskiego . 2013.

  • woda — {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. ż Ia, CMc. wodzie; lm D. wód {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} ciecz bezbarwna, bez zapachu i smaku, rozpowszechniona w przyrodzie, niezbędna do życia; tlenek wodoru : {{/stl 7}}{{stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • WODA — City of license Bayamon, Puerto Rico Branding Reggaeton 94 FM Frequency 94.7 MHz …   Wikipedia

  • wōda- Ⅱ — *wōda , *wōdaz germ., stark. Maskulinum (a): nhd. Wut, Zorn; ne. fury; Rekontruktionsbasis: an., ae., as., ahd.; Hinweis: s. *wōda (Adjektiv); Etymologie: s …   Germanisches Wörterbuch

  • Woda [1] — Woda (wend. Myth.), Kriegsgott zu Rethra, geharnischt u. mit gezücktem Schwerte dargestellt. Er gehörte zu den Weiß u. Schwarzgöttern zugleich …   Pierer's Universal-Lexikon

  • Woda [2] — Woda, kleine Seemuscheln, bei den Tuariks als Münzen gebraucht, 3000 Stück = 1 Thlr …   Pierer's Universal-Lexikon

  • wōda- Ⅰ — *wōda , *wōdaz, *wōþa , *wōþaz germ., Adjektiv: nhd. wütend, besessen, erregt; ne. furious, obsessed; Rekontruktionsbasis: got., an., ae.; Quelle: Personenname; Etymologie: s. ing …   Germanisches Wörterbuch

  • wóda — {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. ż Ia, CMc. wódzie, zwykle w lp {{/stl 8}}{{stl 7}} z niechęcią, z pogardą o wódce : {{/stl 7}}{{stl 10}}Chlać wódę. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • woda — 1. Cicha woda «o kimś, kto na pozór jest spokojny, zrównoważony, a potrafi zaskoczyć swoim zachowaniem»: – No, no, nie spodziewałem się – Zdzisio spojrzał na mnie z szacunkiem. – Ale cicha woda ten Jasio... Ja tu się zalewam potem nad lodowatą… …   Słownik frazeologiczny

  • wōda- — Ⅰ s. wōda Ⅰ germ., Adjektiv; nhd. wütend, besessen, erregt; Ⅱ s. wōda Ⅱ germ., stark. Maskulinum (a); nhd. Wut, Zorn; …   Germanisches Wörterbuch

  • WODA — World Organisation of Dredging Associations (Community » Non Profit Organizations) …   Abbreviations dictionary