zaciąć


zaciąć
dk Xc, \zaciąćtnę, \zaciąćtniesz, \zaciąćtnij, \zaciąćciął, \zaciąćcięła, \zaciąćcięli, \zaciąćcięty - zacinać ndk I, \zaciąćam, \zaciąćasz, \zaciąćają, \zaciąćaj, \zaciąćał, \zaciąćany
1. «uderzyć czymś ostrym, tnącym, raniącym; zrobić na czymś cięcie; skaleczyć, zranić»

Zaciąć pień siekierą.

Zaciąć przeciwnika szablą.

Zaciąć kogoś brzytwą przy goleniu.

◊ Zaciąć konia «uderzyć, smagnąć czymś (np. batem) konia, aby ruszył z miejsca lub szybciej biegł»
◊ Deszcz, śnieg zacina; wiatr zacina deszczem, śniegiem «deszcz, śnieg pada z ukosa (przy silnym wietrze); wiatr smaga deszczem, śniegiem»
2. «ścisnąć, zacisnąć, zewrzeć (usta, wargi, zęby) zwykle opanowując ból, gniew, wzburzenie»

Zaciąć wargi w gniewie.

Zaciął usta, by się opanować.

Zaciął zęby z bólu.

pot. Zaciąć zęby «postanowić wytrwać; zawziąć się»
zaciąć się - zacinać się
1. «skaleczyć się, zranić się lekko czymś ostrym»

Zaciąć się żyletką, scyzorykiem.

Zaciąć się w palec.

2. «o ustach, wargach, szczękach: ścisnąć się, zacisnąć się, zewrzeć się»

Usta jej zacięły się w uporze.

3. «o mechanizmach, ich częściach, o ruchomych elementach czegoś: nie dać się otworzyć, uruchomić»

Zaciął się zamek u drzwi.

Karabin się zaciął.

Zacięła się szuflada w biurku.

4. zwykle ndk «robić mimowolne przerwy w mówieniu, zatrzymywać się na jakimś słowie, na jakiejś sylabie, nie mogąc chwilowo mówić dalej; jąkać się»

Zacinał się trochę, gdy był zdenerwowany.

5. «uprzeć się, uwziąć się, zawziąć się nie chcąc ustąpić»

Zaciąć się w uporze, w milczeniu, w gniewie.


Słownik języka polskiego . 2013.

  • zaciąć — 1. Zaciąć konia «uderzyć konia batem lub szpicrutą, aby ruszył z miejsca lub szybciej biegł»: Stuckler zaciął konia. Znów ruszyli wydłużonym kłusem, w cieniu rozłożystych drzew, wokół gładkiego stawu, w szelestach przyrody. A. Szczypiorski,… …   Słownik frazeologiczny

  • zaciąć (się) — {{/stl 13}}{{stl 17}}ZOB. {{/stl 17}}{{stl 7}}zacinać (się) {{/stl 7}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • zacinać się – zaciąć się — {{/stl 13}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} przecinać sobie lekko skórę; ranić, kaleczyć się czymś ostrym : {{/stl 7}}{{stl 10}}Codziennie zacina się przy goleniu. Zaciąć się nożem. {{/stl 10}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • zacinać — → zaciąć …   Słownik języka polskiego

  • wędka — Zaciąć wędkę zob. zaciąć 2 …   Słownik frazeologiczny

  • zacinać — {{/stl 13}}{{stl 8}}cz. ndk VIIIa, zacinaćam, zacinaća, zacinaćają, zacinaćany {{/stl 8}}– zaciąć {{/stl 13}}{{stl 8}}dk Va, zatnę, zatnie, zatnij, zacinaćciął, zacinaćcięli, zacinaćcięty {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • zacinać — 1. Zaciąć konia «uderzyć konia batem lub szpicrutą, aby ruszył z miejsca lub szybciej biegł»: Stuckler zaciął konia. Znów ruszyli wydłużonym kłusem, w cieniu rozłożystych drzew, wokół gładkiego stawu, w szelestach przyrody. A. Szczypiorski,… …   Słownik frazeologiczny

  • koń — 1. Czarny koń «osoba lub rzecz, która niespodziewanie wygrywa w jakiejś konkurencji, okazuje się lepsza od faworytów»: Żaden z czarnych koni prezydenckiego wyścigu w USA nie wytrzymał nawet połowy prawyborów. GW 01/03/2000. 2. Gnać, jechać,… …   Słownik frazeologiczny

  • ryba — 1. Czuć się jak ryba w wodzie «znajdować się w środowisku odpowiednim dla siebie, w swoim żywiole»: W powietrzu kapitan Prawicki czuje się jak ryba w wodzie. Latanie to jego życiowa pasja. SN 20/11/1998. 2. Łowić ryby przed niewodem «liczyć na… …   Słownik frazeologiczny

  • zacięcie — I n I 1. rzecz. od zaciąć. 2. lm D. zacięcieęć «rowek, szczerba, wgłębienie zrobione ostrym narzędziem» Zacięcie na pniu drzewa. 3. pot. «wrodzona skłonność, uzdolnienie, pociąg do czegoś; predyspozycja, zamiłowanie» Pisarz o zacięciu… …   Słownik języka polskiego