zejść


zejść
dk XI, \zejśćjdę, \zejśćjdziesz, zejdź, zszedł a. zeszedł, zeszła, zeszli, zszedłszy - schodzić ndk VIa, \zejśćdzę, \zejśćdzisz, schodź, \zejśćdził
1. «idąc opuścić się w dół; zstąpić»

Zejść do piwnicy.

Zejść po drabinie, z drabiny, po schodach, ze schodów.

Schodzić ścieżką w dół.

◊ Zejść do rzędu, do roli czegoś «stać się czymś, kimś mniej ważnym; ograniczyć swoją rolę, funkcję do czegoś»
◊ Zejść na drugi, na daleki, na dalszy plan «stać się mniej ważnym, dać komuś, czemuś pierwszeństwo»
◊ Zejść na manowce, na marne, na psy, na złą, śliską drogę «stać się niemoralnym; wykoleić się»
◊ Dyskusja, rozmowa itp. zeszła na czyjś temat, na jakiś temat, na jakieś tory, na kogoś, na coś «zmienił się temat dyskusji, rozmowy; zaczęto o kimś, o czymś mówić»
przen.

Lawina zeszła z gór.

2. «opuścić jakieś miejsce; ustąpić, usunąć się skądś»

Zejść na bok, z drogi.

Zejść z posterunku, z warty.

◊ Zejść komuś z drogi a) «zrobić komuś wolne przejście, usunąć się przed kimś» b) «uniknąć zwady z kimś, ustąpić komuś»
◊ Zejść komuś z oczu «usunąć się skądś, żeby nie być przez kogoś widzianym, żeby uniknąć dalszego kontaktu z kimś»
◊ Zejść z jakiejś, np. uczciwej drogi a. z drogi czegoś, np. występku «zmienić postępowanie, zaprzestać dotychczasowej działalności, dotychczasowego postępowania»
◊ Zejść z kursu «zboczyć z ustalonej trasy, zmienić kierunek posuwania się naprzód»
◊ Zejść z taśmy produkcyjnej «o wyrobach przemysłowych: zostać wyprodukowanym»
książk. podn. Zejść z tego świata «umrzeć»
3. «opuścić, zwolnić jakieś miejsce siedzące; wstać, zsiąść»

Zejść z konia, z roweru.

Zejść z fotela, z kanapy.

4. «o samolotach, łodziach podwodnych: opuścić się niżej, obniżyć lot, zanurzyć się»

Łódź zeszła na dużą głębokość.

Samolot schodzi do lądowania.

5. częściej ndk «być usuwanym skądś, zdejmowanym z czegoś»

Buty z trudem zeszły komuś z nóg.

Pierścionek łatwo schodził z palca.

◊ Coś, ktoś nie schodzi komuś z myśli, nie schodzi komuś z ust, z czyichś ust «ktoś o czymś, o kimś ciągle myśli lub mówi»
◊ Coś, ktoś (nie) schodzi ze szpalt (pisma), z porządku dziennego «o czymś, o kimś (nie) przestaje się pisać, mówić, debatować»
◊ Rumieńce, radość, smutek, uśmiech itp. nie schodzą komuś z twarzy, z czyjejś twarzy «ktoś nie przestaje być rumiany, radosny, smutny, uśmiechnięty itp.»
6. «o czasie, dniach, porach roku: upłynąć, minąć»

Kilka tygodni zeszło na przygotowaniach.

Dzień za dniem szybko schodził.

Czas schodził im przyjemnie.

◊ Godzina, dzień, miesiąc itp. zeszły (komuś) na niczym «godzina, dzień, miesiąc itp. minęły, upłynęły bezczynnie, bezowocnie, nie przynosząc żadnych rezultatów»
7. obie formy dk «przejść, wielokrotnie; zwiedzić, przemierzyć»

Zejść kawał świata.

Schodzić plac wzdłuż i wszerz.

8. schodzić
zejść się - schodzić się «zebrać się w gromadę, ściągnąć zewsząd na jedno miejsce; zgromadzić się, skupić się; spotkać się z kimś, zwykle umówiwszy się»

Goście zeszli się w salonie.

Ludzie schodzili się grupkami.

Zeszli się oko w oko.

◊ Czyjeś drogi się schodzą «ktoś się z kimś spotyka, łączą się czyjeś sprawy, dążenia»
□ Góra z górą się nie zejdzie, ale człowiek z człowiekiem zawsze (często).przen.
a) częściej w ndk «o drogach, liniach itp.: zbliżać się, być blisko siebie w jakimś miejscu, punkcie»

Drogi się schodziły pod lasem.

b) pot. «odbyć się jednocześnie, zajść w tym samym czasie»

W tym dniu zeszły się dwa święta, dwie rocznice.

c) pot. «połączyć się w parę; nawiązać stosunki, dojść do porozumienia»

Zeszli się po latach rozłąki.


Słownik języka polskiego . 2013.

  • zejść — {{/stl 13}}{{stl 17}}ZOB. {{/stl 17}}{{stl 7}}schodzić I {{/stl 7}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • zejść — 1. Zejść, schodzić na bezdroża, na manowce «zacząć postępować źle, nieuczciwie»: Orędzie fatimskie tchnie miłością Serca Matki, które jest zawsze otwarte dla dziecka, nieustannie mu towarzyszy, zawsze o nim myśli, nawet wtedy, gdy dziecko schodzi …   Słownik frazeologiczny

  • zejść ze świata — {{/stl 13}}{{stl 7}} eufemistycznie: umrzeć : {{/stl 7}}{{stl 10}}Bezboleśnie, lekko, szybko zejść ze świata. Niespodziewanie zszedł z tego świata. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • zejść na manowce [na bezdroża] — {{/stl 13}}{{stl 7}} zacząć postępować źle, nieuczciwie, niemoralnie; upaść moralnie, stać się człowiekiem nieuczciwym, złym : {{/stl 7}}{{stl 10}}Już jako nastolatek zszedł na manowce, rozpoczynając od drobnych włamań i kradzieży. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • zejść się — {{/stl 13}}{{stl 17}}ZOB. {{/stl 17}}{{stl 7}}schodzić się {{/stl 7}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • zejść z ekranów — {{/stl 13}}{{stl 7}} o filmie: przestać być rozpowszechnianym, wyświetlanym w kinach : {{/stl 7}}{{stl 10}}W marcu wygasa licencja i prawdopodobnie film zejdzie z ekranów. Kiedy wreszcie zdecydowałem się obejrzeć ten film, okazało się, że zszedł… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • zejść na psy — Pogorszyć się Eng. To deteriorate; to go to ruin …   Słownik Polskiego slangu

  • schodzić – zejść — {{/stl 13}}{{stl 8}}{komuś} {{/stl 8}}z oczu {{/stl 13}}{{stl 7}} starać się uniknąć kontaktu z kimś, aby nie doszło do awantury; odchodzić skądś, żeby nie być widzianym : {{/stl 7}}{{stl 10}}Mam cię dość. Zejdź mi z oczu! Wszyscy schodzili jej z …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • schodzić – zejść na drugi [dalszy] plan — {{/stl 13}}{{stl 7}} stawać się mniej ważnym z powodu jakichś okoliczności; tracić na znaczeniu, doniosłości : {{/stl 7}}{{stl 10}}W obliczu wojny dawne spory polityczne zeszły na drugi plan. Sprawy szkolnictwa ciągle schodziły na dalszy plan… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • schodzić – zejść na dziady — {{/stl 13}}{{stl 7}} ubożeć, biednieć; także ulegać degradacji pod względem wyglądu zewnętrznego : {{/stl 7}}{{stl 10}}Po przejściu na emeryturę zszedł całkiem na dziady. O czasu, gdy zaczął zaglądać do kieliszka, schodzi coraz bardziej na dziady …   Langenscheidt Polski wyjaśnień