zmysł


zmysł
m IV, D. -u, Ms. zmyśle; lm M. -y
1. «zdolność organizmu do odbierania i analizy bodźców i reagowania na nie»

Zmysł wzroku, słuchu, dotyku, węchu, smaku, równowagi.

◊ Szósty zmysł «wyjątkowa wrażliwość, intuicja»
2. «zdolność, skłonność do czegoś; predyspozycja»

Zmysł artystyczny, estetyczny.

Zmysł humoru.

Zmysł praktyczny.

3. tylko w lm «popęd płciowy»
4. tylko w lm «przytomność, świadomość»

Stracić, odzyskać zmysły.

◊ Upaść, leżeć bez zmysłów «upaść tracąc przytomność, leżeć bez przytomności»
◊ Odchodzić od zmysłów «tracić jasność umysłu, przytomność pod wpływem zdenerwowania, silnego wzruszenia, silnych przeżyć, uczuć»
5. zwykle w lm, daw. «zdolność rozumienia, pojmowania czegoś, umysł, rozum»
dziś tylko w terminie i we fraz.
∆ Pomieszanie zmysłów «choroba psychiczna, obłęd»
◊ Postradać zmysły «zachorować na chorobę psychiczną»
◊ Być przy zdrowych zmysłach «być zdrowym psychicznie, być w pełni władz umysłowych»

Słownik języka polskiego . 2013.

  • zmysł — {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. mnż I, D. u, Mc. zmyśle {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} zdolność organizmu do odbierania wrażeń określonego rodzaju : {{/stl 7}}{{stl 10}}Zmysł wzroku, słuchu, równowagi, dotyku. Poznawać… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • zmysł — Szósty zmysł «zdolność wyczuwania, dostrzegania oznak niezauważanych przez innych, często pozwalająca uniknąć niebezpieczeństwa; intuicja, wyjątkowa wrażliwość»: Jak zwykle objął posterunek, lecz po raz pierwszy ogarnięty przeczuciem, że stanie… …   Słownik frazeologiczny

  • szósty zmysł — {{/stl 13}}{{stl 7}} intuicja, zdolność dostrzegania nieuchwytnych dla innych symptomów, irracjonalne wyczuwanie przyszłości, niebezpieczeństw itp. : {{/stl 7}}{{stl 10}}Szóstym zmysłem wyczuwał niebezpieczeństwo. Napastnik wykazujący szósty… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • szósty — zmysł zob. zmysł …   Słownik frazeologiczny

  • smak — m III, D. u, N. smakkiem; lm M. i 1. «zmysł, którego narządy znajdujące się głównie na języku pozwalają na rozpoznanie pewnych chemicznych właściwości przyjmowanych pokarmów (słodyczy, kwaśności, słoności lub goryczy)» Czuły smak. Przytępiony… …   Słownik języka polskiego

  • powonienie — {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. n III, blm {{/stl 8}}{{stl 7}} zdolność ludzi i zwierząt do odczuwania zapachu; węch, zmysł węchu : {{/stl 7}}{{stl 10}}Wrażliwe, czułe powonienie. Ta dziwna woń razi moje powonienie. Zmysł powonienia. Narząd powonienia.… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Иосиф Майер — (польск. Józef Majer, 1808 1899)  польский учёный, профессор краковского университета, президент краковской академии наук. В ученом мире пользовался почетной известностью его капитальный труд: польск. «Literatura fizjografii ziemi polskiej»… …   Википедия

  • Майер Иосиф — Иосиф Майер (польск. Józef Majer, 1808 1899)  польский учёный, профессор краковского университета, президент краковской академии наук. В ученом мире пользовался почетной известностью его капитальный труд: польск. «Literatura fizjografii ziemi… …   Википедия

  • Muzyka Poważna — Studio album by Pezet/Noon Released April 22, 2004 …   Wikipedia

  • dotyk — m III, D. u, N. dotykkiem, blm 1. «dotknięcie» Materiał miękki, szorstki, przyjemny w dotyku. 2. «zdolność odczuwania ucisków wywieranych na skórę i powierzchnię błon śluzowych» Zmysł, narząd dotyku …   Słownik języka polskiego